Chào mừng đến với Phòng Khám Phước An !

Sa sút tâm thần

 Sa sút tâm thần Phuocan.net -  Sa sút tâm thần là một hội chứng đặc trưng bởi sự suy giảm các chức năng nhận thức mà không suy giảm ý thức. Các chức năng nhận thức bị suy giảm trong sa sút bao gồm trí tuệ chung, các khả năng học tập và trí nhớ, ngôn ngữ, giải quyết vấn đề, chú ý và tập trung, sự phán xét và khả năng xã hội. Nhân cách người bệnh có thể bị ảnh hưởng.

  Sa sút tâm thần chủ yếu là bệnh của người già, số người mắc bệnh chiếm tỉ lệ 5-15% dân số trên 65 tuổi. Theo một nghiên cứu tại TPHCM năm 2001, tỉ lệ này khoảng 7%.

  Đa số sa sút tâm thần là do bệnh Alzheimer (50%) và do bệnh mạch máu (15-30%), hoặc hỗn hợp cả hai loại này (10-15%).

  Sa sút tâm thần là một gánh nặng cho những người trong gia đình hoặc tại các cơ sở dưỡng lão. Người bệnh phải được chăm sóc cho đến suốt đời.

1. Nguyên nhân:

    Có nhiều nguyên nhân gây bệnh, ở đây chỉ đề cập đến một số nguyên nhân thường gặp  :

   -  Sa sút tâm thần Alzheimer: được mô tả lần đầu tiên năm 1907, đến hiện nay vẫn chưa rõ nghuyên nhân, chẩn đoán dựa vào việc loại trừ các nguyên nhân khác. Bệnh có tính di truyền, nhưng chưa xác định được gien gây bệnh. Không có một xét nghiệm sinh học nào giúp chẩn đoán xác định trên lâm sàng. Về giải phẫu thần kinh, có teo não lan toả; còn trên vi thể, có những mảng thoái hoá, đám rối thần kinh sợi, mất tế bào thần kinh, mất khe tiếp hợp, và thoái hoá hạt mạch máu của các tế bào thần kinh. Các triệu chứng xuất hiện dần dần gây suy giảm chức năng nghề nghiệp xã hội, có thể  khởi phát sớm trước 65 tuổi. Chất dẫn tryền thần kinh trong sinh lý bệnh là acetylcholine và norepinephrine, cả hai đều giảm hoạt động.

  -  Sa sút tâm thần mạch máu: là do bệnh mạch máu não, thường gặp nhiều hơn ở người bệnh nam, có yếu tố nguy cơ là tăng huyết áp hoặc các bệnh tim mạch khác, gây tắc nghẽn các mạch máu cỡ vừa và nhỏ bởi các mảng xơ vữa hoặc cục huyết khối.

  -  Bệnh Pick: chiếm khoảng 5% sa sút tâm thần không hồi phục, thường gặp ở người bệnh nam, khó phân biệt với Alzheimer. Trên vi thể có sự hiện diện thể Pick, là những khối tế bào xương. Trong bệnh Pick, teo não ưu thế ở vùng trán-thái dương; trái lại bệnh Aizheimer teo não nhiều ở thái dương bên.

  - Bệnh Creutzfeldt-Jakob: là bệnh não thoái hoá hiếm gặp gây ra bởi một tác nhân truyền nhiễm (không phải nhiễm trùng), đó là một prion (một đoạn protein không chứa ADN và ARN). Não bị thoái hoá dạng xốp, không có phản ứng miễn dịch viêm. Triệu chứng gồm: run, loạng choạng, giật cơ, và sa sút tâm thần. Bệnh diễn tiến nhanh và đưa đến sa sút tâm thần nặng trong 6-12 tháng. Dịch não tuỷ có tăng enolase đặc hiệu tế bào thần kinh, trên điện não có các đợt sóng chậm cao biên.

  -  Bệnh Huntington: gây ra bệnh cảnh sa sút tâm thần kiểu dưới vỏ, nghĩa là có nhiều bất thường vận động và ít bất thường về ngôn ngữ. Vận động chậm chạp và khó thực hiện các phần việc phức tạp, diễn tiến có các rối loạn vận động múa vờn, trầm cảm và loạn thần.

   - Bệnh Parkinson: 20-30% trường hợp Parkinson có sa sút tâm thần, và 30-40% trường hợp có suy giảm khả năng nhận thức. Người bệnh vận động chậm chạp kèm với tư duy chậm chạp.

  -  Sa sút tâm thần và HIV: khoảng 14% người nhiễm HIV có sa sút tâm thần, và lên đến 75% ở người chuyển sang hội chứng AIDS/SIDA, do bất thường về nhu mô não.

  -  Sa sút tâm thần do chấn thương sọ não

  -  Các nguyên nhân khác: ma túy, độc tố, nghiện rượu, bệnh não nước áp lực bình thường, giang mai thần kinh, viêm não siêu vi, viêm màng não do nấm, thiếu sinh tố B1, thiếu sinh tố B12, suy gan, suy thận nặng, bệnh Lupus và các bệnh mạch máu collagen có viêm mạch máu não....

2.  Chẩn đoán

 Việc chẩn đoán dựa vào sự hiện diện của các triệu chứng sau:

    suy giảm trí nhớ (giảm khả năng ghi nhớ các thông tin mới và nhớ lại các thông tin cũ)

    mất ngôn ngữ

    mất khả năng thực hiện các hoạt động vận động

    mất nhận biết đồ vật

    xáo trộn chức năng thi hành (lên kế hoạch, tổ chức, phối hợp)

  Vào lúc khởi phát bệnh, người bệnh khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động tâm thần, mệt mỏi và có xu hướng thất bại trong những phần việc mới hoặc đòi hỏi phải thay đổi chiến lược giải quyết. Các triệu chứng nặng dần lên và ảnh hưởng đến các hoạt động thường ngày (như mua sắm). Cuối cùng, các hoạt động cá nhân cũng không thực hiện được và cần có người giám sát thường xuyên. Việc suy giảm trí nhớ dễ đưa đến việc đi lạc của người bệnh.

  Nét nhân cách của người bệnh cũng có thể thay đổi: thu rút, thù địch, gây hấn, hoặc bùng nổ. Có thể có hoang tưởng và ảo giác; hoặc trầm cảm, và lo âu.

  Tuỳ theo nguyên nhân mà có thể có thêm các triệu chứng khác như: nhức đầu, chóng mặt, dấu hiệu thần kinh khu trú, yếu liệt, co giật, xáo trộn giấc ngủ.

 Trên lâm sàng, có thể sử dụng trắc nghiệm MMSE của Folstein  để chẩn đoán. (Trở lại dàn bài)

 3. Diễn tiến

  Đối với sa sút tâm thần do các nguyên nhân điều trị được thì các triệu chứng tâm thần có thể thuyên giảm và hồi phục.

  Thời gian sống còn trung bình của người bệnh Alzheimer là khoảng 8 năm.

  Đa số trường hợp, các triệu chứng khởi đầu nhẹ và ít được chú ý bởi người bệnh và thân nhân. Chỉ khi các triệu chứng xuất hiện rõ mới được đưa đi khám điều trị.

 4. Điều trị

Việc chẩn đoán xác định nguyên nhân điều trị được giúp việc can thiệp điều trị kịp thời cho một kết quả khả quan. (Ví dụ: tăng huyết áp, tiểu đường, bệnh tim...)

Duy trì tổng trạng chung cho người bệnh, có một môi trường nâng đỡ, điều trị tâm lý, dược lý.

Có rất nhiều loại thuốc được sử dụng, nhìn chung chỉ có tác dụng làm chậm sự diễn tiến bệnh.

5. Các rối loạn quên

 Các rối loạn quên được đặc trưng bởi triệu chứng duy nhất về rối loạn trí nhớ gây ra sự suy giảm chức năng nghề nghiệp xã hội. Không có rối loạn nhận thức và không phải là rối loạn phân ly.

 Các nguyên nhân chủ yếu là: thiếu sinh tố B1, hạ đường huyết, động kinh, chấn thương đầu, u não, bệnh mạch máu não, viêm não, giảm oxy, choáng điện, sử dụng rượu, thuốc an thần.

Tham khảo : http://tamthanhoc.5u.com/dementia.HTM

Menu