Phát hiện sớm ung thư gan

ung thư gan
 Phuocan.net - Hơn 16.000 người bị ung thư gan mỗi năm ở Hoa kỳ. Nguyên nhân chính xác của ung thư gan chưa được biết rõ , nhưng viêm gan mãn tính và xơ gan là yếu tố nguy cơ ung thư gan.

II-CÁC LOẠI UNG THƯ GAN VÀ TRIỆU CHỨNG

*Ung thư tế bào gan nguyên phát:

Trên 80% ung thư gan là ung thư tế bào gan nguyên phát, ung thư này xảy ra ở nam gấp đôi nữ và thường gặp ở tuổi trên 50 . Ung thư tế bào gan nguyên phát (HCC) bắt đầu xảy ra từ tế bào gan. Người ta chưa biết chính xác nguyên nhân HCC nhưng viêm gan do siêu vi mãn tính, xơ gan là yếu tố nguy cơ HCC. Xơ gan chiếm 80% truờng hợp HCC. Dạng khác của ung thư gan là ung thư đường mật. Đây là ung thư xuất phát từ ống dẫn mật và nguyên nhân là do viêm xơ chai đường mật nguyên phát.Ung thư đường mật có thể do nhiễm ký sinh trùng , chẳng hạn như sán lá nhỏ. Ung thư này phát triển theo đường dẫn mật , rất khó thấy trên phim X quang.

*Ung thư di căn gan:

Ung thư xuất phát từ tế bào của các phần khác của cơ thể lan đến gan . Ung thư di căn gan có thể từ: ung thư đường tiêu hóa, vú , phổi, ung thư tủy…..Tùy theo cơ quan nào di căn đến gan mà gọi tên , ví dụ từ ung thư phổi thì gọi là ung thư gan thứ phát do di căn từ ung thư phổi.

Triệu chứng của ung thư gan?

Triệu chứng của ung thư gan gồm: mệt , sốt , đau bụng, sụt cân không rõ nguyên nhân, ăn không ngon , dễ chảy máu hay dễ có vết bầm, vàng da, báng bụng.

III- CÁC XÉT NGHIỆM TẦM SOÁT UTTBG

Các xét nghiệm được chấp nhận hiện nay là: Siêu âm hệ gan mật (gan là cơ quan nội tạng nằm ở ¼ trên-bên phải của bụng, đảm nhận nhiều chức năng quan trọng trong cơ thể, trong đó có giải độc cho cơ thể và sản xuất mật. Mật được tạo thành sẽ theo nhũng đường ống-ống dẫn mật- từ trong gan đi ra ngoài và xuống ruột, trên đường đi sẽ có 1 trạm dự trữ, đó là túi mật. Vì thế hệ gan-mật có liên hệ chặt chẽ với nhau); và xét nghiệm mức độ alpha feto-protein trong máu (FP or AFP). Mức độ chứng cứ: độ C, mức IV( độ tin cậy cao).

1. Nồng độ AFP trong máu

AFP là một loại protein trong hòan cảnh bình thường được tiết ra từ tế bào gan chưa trưởng thành của thai nhi. Do đó, trong điều kiện bình thường AFP trong máu có thể cao ở trẻ sơ sinh hoặc phụ nữ có thai. Trong điều kiện bệnh lý, AFP được tiết bởi tế bào ung thư gan, ung thư tinh hòan hoặc ung thư buồng trứng,… hoặc tề bào gan tái sinh (trong viêm gan mạn)

    Nồng độ bình thường phải <10 ng/ml.
    <200 ng/ml là tăng nhẹ: có nguy cơ cao sẽ bị UTTBG.
    <500 ng/ml: tăng vừa, xuất hiện ở những người ung thư gan hoặc có tình trạng viêm gan mãn tính.
    >500 ng/ml tăng rất cao: 99% là UTTBG, hoặc ung thư ở buồng trứng hay tinh hoàn.

Độ tin cậy của xét nghiệm rất cao 90%: tức là nếu xét nghiệm là dương tính (AFP tăng lên) thì 90% BN đó mắc bệnh UTTBG.

Nhưng độ chính xác của XN chỉ đạt từ 40%, tức là trong số bệnh nhân bị UTTBG, chỉ có 40% có kết quả XD dương tính. Nói cách khác ở người có kết quả xét nghiệm âm tính, không thể xác định người đó không mắc bệnh.

Bên cạnh đó, đa số những người được phát hiện có AFP cao trong máu lại đang ở trong giai đoạn sau của bệnh. Do đó, AFP riêng lẻ chưa bao giờ được coi là một công cụ tầm soát hữu hiệu.

2. Siêu âm chẩn đoán ung thư gan

Cùng với xét nghiệm AFP, siêu âm là 1 xét nghhiệm thông thường nhất được sử dụng để phát hiện ung thư gan. Độ nhạy cảm của xét nghiệm này là 68%-87% (tức là hễ 100 người có khối u trong gan được siêu âm thì có 68-87 người được phát hiện).
Còn mức độ dương tính giả là 28%-82% (tức là hễ trong 100 người được cho là thấy khối u ở gan trên siêu âm thì có thể có từ 28-82 người thực tế không phải mắc ung thư gan. Cho thấy mức độ tin cậy của xét nghiệm này ở mức trung bình). Đa số những trường hợp dương tính giả là do trong gan của người đó có những nốt tân sinh do quá trình xơ gan, và những người này cũng nên được giới thiệu đến chuyên khoa để có những chẩn đóan chính xác hơn (xơ gan cũng là một bệnh nghiêm trọng và có tỉ lệ tử vong không kém gì ung thư)

Việc kết hợp siêu âm gan va đo nồng độ AFP trong máu tối ưu hơn việc thực hiện riêng lẻ các xét nghiệm này trong phác đồ tầm soát ung thư gan.

3. Xét nghiệm khác

Chức năng gan: Xét nghiệm này được dùng nhiều trong chẩn đóan các bệnh ở gan như Viêm gan siêu vi, xơ gan (vì toàn bộ lá gan bi ảnh hưởng trong các bệnh này) hơn là được sử dung trong chẩn đoán ung thư gan.

Tuy nhiên, nếu kết quả cho thấy có sự giảm Albumin/máu (một chất protein trong máu do gan sản xuất, chất này bị giảm chứng tỏ chức năng gan đã bị tổn thương), cùng với sự tăng của Alkaline Phosphatase, bệnh nhân đó nên được làm những xét nghiệm khác để xác định thêm.

IV- NHỮNG BẰNG CHỨNG CHO CÁC XÉT NGHIỆM TẦM SOÁT UNG THƯ GAN

1. Nhóm đối tượng nào cần tầm soát ung thư gan?

Đó là:

    Bệnh nhân nhiễm Siêu vi viêm gan B mãn tính. Trong nhóm này còn có các yếu tố nguy cơ cao sau: giới nam, trên 45 tuổi, trong gia đình có người bị UTG, kết hợp với xơ gan, hoặc đồng nhiễm thêm Siêu vi viêm gan C.
    Bệnh nhân bị xơ gan. Ở nhóm BN này, mặc dù co thể phát hiện được khối u, nhưng lại không phù hợp cho tiến hành phẫu thuật cắt gan được.
    Tuy nhiên, trên những xét nghiệm tình cờ phát hiện khối u ở những người còn trẻ, không triệu chứng, không nhiểm siêu vi viêm gan B, không xơ gan.

2. Lưu ý

Có nhiều trường hợp được xác định là dương tính giả, tức XN thì dương tính nhưng lại không mắc bệnh. Việc này dễ đưa đến phải tiến hành những thủ thuật cao cấp hơn, va đương nhiên là tốn kém và nguy hiểm cho BN hơn, như chụp mạch máu chọn lọc hay sinh thiết gan.

V- KẾT LUẬN

Nhóm đối tượng cần làm xét nghiệm chẩn đoán sớm ung thư gan là:

    Người nhiễm siêu vi viêm gan B mãn tính.
    BN nhiễm siêu vi viêm gan C trên nền xơ gan.
    BN xơ gan do các nguyên nhân khác ( rượu, viêm gan mãn do thuốc…)

Chu kì làm xét nghiệm:

    Mỗi 2-3 tháng đối với AFP.
    Mỗi 6-12 tháng đối với Siêu âm gan.

VI- PHÒNG NGỪA

Nếu bạn chưa nhiễm Viêm gan siêu vi: hãy đến bệnh viện hay trung tâm y tế dự phòng để chủng ngừa.

Nếu bạn chưa bị xơ gan, hãy hạn chế uống rượu.

Nếu bạn thuộc nhóm có nguy cơ, hãy làm xét nghiệm tầm soát định kì như đã được hướng dẫn ở trên.

Gửi bình luận của bạn


Mã bảo vệ

Tạo mã bảo vệ khác

                          THÔNG TIN LIÊN HỆ     

   

    PHÒNG KHÁM ĐA KHOA PHƯỚC AN - KRÔNG PĂC 

 

  •      ĐC: 143, Giải Phóng -Thị Trấn Phước An -

           Krông Păc - Đăk Lăk .

  •    ( Gần Ngã 3 đi Krông Bông)
  •      Email : pkdkphuocan@gmail.com

 

 

Phòng khám đa khoa Phước An - Krông Păc